Vlaamse paywall groeit sneller? Niet toevallig nu

IMG_20170727_125124Eerlijk is eerlijk: mijn journalistieke eetgewoontes kan je gerust als ongezond bestempelen.

Ik verorber dagelijks meermaals de gratis nieuwssnacks die worden opgediend op de websites van De Standaard, De Morgen en De Redactie. Daarnaast graai ik elke dag door mijn Twitterfeed op zoek naar lekkere tussendoortjes, ook al ogen die steeds vaker bedorven; gekruide woordenwisselingen tussen beroepstwitteraars wijzen op de naderende vervaldatum van Twitter als publiek forum. Verder neem ik nog een voedingssupplement genaamd Apache, als avondmaal bekijk ik afwisselend het VRT- en VTM-journaal van 7 uur, en tot slot vormt ROB Vandaag het ideale nachtmutsje. Maar dat is het zo ongeveer. Mijn nieuwsdieet is tamelijk breed, maar eerder oppervlakkig en situeert zich vooral op de drie hoger vermelde nieuwssites.

Het valt mij dan wel op als er online iets lijkt te bewegen en 2017 voelt aan als een kantelmoment. De laatste maanden lijkt met name het evenwicht tussen gratis en betaald online nieuws te kantelen. Als er dit jaar inderdaad sprake is van een kantelmoment, zou dat niet eens zo toevallig zijn.

Plus est en vous

Noem mijn vaststelling experience based – voor zover dat überhaupt iets betekent-, maar terwijl de commerciële nieuwssites voordien nog wat verlegen flirtten met hier en daar een plus-artikel, lijken ze sinds dit jaar onomwonden te kiezen voor meer ommuurde online journalistiek. Neem nu De Morgen. Steeds vaker klik ik daar op de homepage per ongeluk een plus-artikel open. Steeds vaker staat zo’n plusartikel ook bovenaan als headline, terwijl dat vroeger nooit het geval was. En daar waar gratis opiniestukken vroeger nog een vanzelfsprekendheid waren, staan ook deze bijdrages nu bijna allemaal achter slot en grendel. De deur staat niet meer wagenwijd open, wel op een kleiner wordende kier.

Die versnelde vergrendeling van online nieuws lijkt bovendien een bewuste bedrijfsstrategie. Niet toevallig viel de plotse toename aan plus-artikels samen met de marketingcampagne die De Morgen in het voorjaar uitrolde. En niet toevallig wees een Limburgse telemarketing-jobstudent er mij vandaag op dat er nu veel meer online content achter slot en grendel zit en dat een DM-abonnement dus wel interessant is.

Ook de andere nieuwsmerken lijken de geesten voor te bereiden op het einde van het ongebreidelde gratis-verhaal. De Standaard lanceerde dit voorjaar een (zij het serene) campagne met als slagzin: “De waarheid is dat we u een krant willen verkopen”. Anders gezegd: kwaliteitsvolle journalistiek kost geld en de lezer heeft daar een rol in te spelen. Tit for tat. Op de website krijg je bovendien steeds vaker de melding dat je ‘dit artikel GRATIS krijgt!’, erop wijzend dat dit uitzonderlijk is en dat je je natuurlijk wel eerst moet registreren (de goeie ouwe foot-in-the-door-techniek). Ook op Knack.be vind je steeds minder weggevertjes en zelfs HLN.be, dat bij monde van enkele hoge piefen nooit een betalende omgeving zou worden, verleidt haar lezers steeds meer met plus-artikels en uitnodigingen tot een online abonnement.

Leren betalen

Waarom dan nu? Waarom werden de mediagroepen voorheen verlamd door koudwatervrees en durven ze vandaag wel de vaart vooruit nemen? De wens om nieuwsconsumenten ook zelf voor online nieuws te laten betalen, is namelijk allesbehalve nieuw. De verkoopcijfers van journalistiek papier dalen wereldwijd al jaar en dag, online reclame is (althans voorlopig) zelfs zonder ad-blockers niet in staat dat verlies te compenseren en jongere nieuwsconsumenten blijken minder happig op papier dan hun voorgangers. De uitgevers zoeken al een hele tijd naar een manier om de geesten van de (nieuwe) consumenten te laten rijpen. Zo moest het (snel ter ziele gegane) Media-ID-project de consumenten leiden naar een online nieuwsomgeving, waar betalen voor nieuws gebruiksvriendelijk, veilig en uiteindelijk vanzelfsprekend zou zijn. Nieuwsconsumenten leren betalen voor online nieuws; dat was een vijftal jaren geleden de grote uitdaging.

Vandaag lijkt die uitdaging veel minder groot. Journalistieke initiatieven als De Correspondent en Blendle hebben sindsdien bewezen dat mensen – onder bepaalde omstandigheden – wel degelijk willen betalen voor online journalistiek. Beide voorbeelden zijn weliswaar Nederlandse projecten en Nederlanders zijn nu eenmaal snellere leerlingen dan Vlamingen wat betreft hun online mediagebruik en dito aankoopgedrag. Toch ziet ook Vlaanderen een gestage stijging van e-commerce. Ook al zijn het vooralsnog buitenlandse spelers als Bol.com, Amazon en Zalando die hiervan de vruchten plukken, Vlamingen hebben anno 2017 minder schroom om online te shoppen en vinden ook steeds vaker hun weg naar mobile banking of betaalapps als Payconiq. Diensten als Spotify, Netflix en Kindle wijzen bovendien op de bereidheid tot betalen voor niet-tastbare producten als muziek, audiovisuele fictie en literatuur. Hoezeer het bovenstaande vanzelfsprekend lijkt, vanzelfsprekend was dat enkele jaren geleden allerminst. Die evolutie zal ook de nieuwsuitgevers niet ontgaan zijn. De Vlaming is niet meer bang om online te betalen en moet simpelweg niet meer gesocialiseerd worden. Er lijkt geen nood meer te zijn voor een groot gezamenlijk initiatief als Media-ID, dus bouwt elk nieuwsmerk op zijn eigen erf gestaag aan de Vlaamse paywall. Woord voor woord en steen voor steen.

Breaking news

Echter, de inburgering van e-commerce volstaat niet: de consument moet ook nog overtuigd worden om die online betaalmogelijkheid in te zetten voor online generalistisch nieuws. Maar ook in dat opzicht is 2017 een interessant jaar.

Meer dan ooit, zo lijkt het, staat de waarde, het belang en de geloofwaardigheid van sterke dagdagelijkse journalistiek in de schijnwerpers. Of het nu gaat om de persvrijheid in Turkije of Hongarije, de industrie achter fake news of de zoveelste uithaal van Bart De Wever richting De Standaard; journalistiek an sich lijkt vandaag actueler dan ooit. De kruistocht van president Donald Trump tegen de ‘failing Mainstream Media’ leidde al tot een significante stijging in abonnementen bij de New York Times en ook dichter bij huis zorgde een onverbloemde juridische aanval op Apache net voor extra (financiële) steun voor het kleine online-only nieuwsmedium. Journalistiek staat onder druk en het breken van nieuws is breaking news. Zelfs als je niet uit democratisch protest een abonnement neemt op de Times of Apache, toch staat journalistiek onvermijdelijk iets meer ‘top-of-mind’ dan voorheen. Dat is vanuit commercieel oogpunt interessant.

Misschien is het wel die combinatie van enerzijds de Vlaamse normalisering van e-commerce en anderzijds de actuele focus op journalistiek in het maatschappelijke debat, dat de nieuwsuitgevers nu voldoende argumenten geeft om een versnelling hoger te schakelen. Misschien hopen ze nu op zowel de competentie als de welwillendheid bij nieuwsconsumenten om online te betalen voor hun product.

Mindless

Wat er ook van zij, zelfs onder deze mooie omstandigheden blijft het een gewaagde onderneming. Zo speelt er inzake profilering een mogelijk probleem. Vorig jaar wees ik op het risico dat een nieuwsmerk loopt, wanneer het alle eigen kwaliteitsvolle nieuwsproducten achter de betaalmuur zet en enkel generisch nieuws, Belga-berichtgeving en weetjesnieuws gratis aanbiedt. Immers, voor die moeilijk te bereiken doelgroep van jongeren vormt de homepage de meest zichtbare en toegankelijke uiting van het imago van een nieuwsmerk (De zalm ligt te rotten achter de betaalmuur, 21.02.2016). In die zin is het misschien wel goed dat werkelijk alle kwaliteitsvolle nieuwsproducten van een merk steeds consequenter en dus duidelijker achter een slotje staan. Voorwaarde is wel dat het absoluut duidelijk is; anders vormen we alsnog onbewust een beeld over het nieuwsmerk op basis van de toegankelijke gratis bagger.

Want dat is meteen ook de tweede uitdaging, wil je de Vlaamse online nieuwsconsumptie in een andere richting duwen. Mensen zijn gewoontebeestjes en ons mediagebruik wordt sterk gestuurd door (onbewuste) gewoontes. Prof. Jan Van den Bulck noemde het ooit in een TEDx-talk ‘mindless media use’. We hebben met zijn allen bijna 20 jaar lang op automatische piloot mogen schransen in een eindeloos buffet aan gratis generalistisch nieuws. Zo’n eetgewoonte buig je niet zomaar om.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s