25 jaar Vlaamse mediaconvergentie in één (onheilspellende) figuur

mediaconvergentie

Wat deze figuur NIET toont,…

  • is het volledige Vlaamse mediaveld. Audiovisuele media, reclameregie en distributie worden niet in rekening gebracht. Weet wel dat ook deze activiteiten deel uitmaken van verregaande mediaconvergentie. Denk bijvoorbeeld aan distributeur Telenet die zich in De Vijver (Vier, Vijf, Woestijnvis) heeft ingekocht, of aan Medialaan (VTM, 2BE, Q-music,…) met hoofdaandeelhouders Roularta en De Persgroep.
  • is de volledige printmarkt. De periodieke pers is bijzonder divers, dus beperken we ons tot dagbladen enerzijds en weekbladen met een brede focus anderzijds. We steunen hierbij op de gegevens van de Vlaamse Regulator voor de Media (Mediaconcentratie 2013, Mediaconcentratie 2008) en PMV Printmedia in Vlaanderen (Verleyen, 2005).Ik kan niet genoeg benadrukken dat die afbakening in een aantal gevallen nog steeds relatief arbitrair is.
  • zijn de buitenlandse activiteiten van Vlaamse uitgevers. Zo zijn zowel De Persgroep als het Mediahuis ook grote spelers in Nederland, en Roularta heeft een poot in Frankrijk.
  • is marktaandeel. Deze figuur vertelt niets over lezersaantallen, abonnementen, bereik of reclame-inkomsten.
  • zijn mijn visuele vaardigheden.

Wat deze figuur WEL toont,…

is de mediadiversiteit in termen van uitgevers bij de bovenstaande titels. Binnen elk jaar staat elke kleur voor één uitgever. Vandaag is een interessante dag om deze oefening te maken. Het is namelijk 25 jaar geleden dat de audiovisuele sector werd opengesteld voor een commerciële omroep en vandaag neemt de Persgroep een aantal belangrijke titels van Sanoma over, zoals Humo en Story.

Als we bovenstaande titels in acht nemen, kenden we in 1990 een behoorlijk divers mediaveld met dertien verschillende uitgevers, waarbij de dagbladmarkt verdeeld was over zes verschillende huizen. Hoewel het toenmalige mediaveld al het resultaat was van fusies en verdampte merken, opereerden de verschillende spelers nog relatief autonoom.

Vandaag, 25 jaar later, zien we een heel ander beeld met een multimediaal quasi-duopolie rond Mediahuis enerzijds en De Persgroep anderzijds. Als we enkel naar de dagbladen kijken, kunnen we het suffix ‘quasi-‘ zelfs volledig achterwege laten. Maar ook bij de populaire weekbladen én audiovisuele media zien we een duidelijke concentratie rond de twee grote printuitgevers. Die mediaconcentratie is er gekomen via verschillende convergentiestrategieën, zoals merken schrappen (vb. Het Volk), merken indalen in andere merken (Vb. De Gentenaar in het Nieuwsblad, De Nieuwe Gazet in Het Laatste Nieuws) of samenwerkingen tussen uitgevers (Corelio en Concentra in Mediahuis). Welke strategie er ook wordt toegepast, de eindsom is altijd hetzelfde: een gelijke of grotere redactionele output, geproduceerd door minder of kleinere redacties.

Deze voortschrijdende mediaconcentratie doet dan ook enkele alarmbelletjes rinkelen. Kan de diversiteit aan standpunten nog gewaarborgd worden in een duopolie? En hoe zit het met de krachtverhoudingen tussen content-aanbieders, distributeurs en consumenten? Die vragen durf ik niet beantwoorden. Het is me wel duidelijk dat een beweging van dertien relatief autonome uitgevers naar zes – waarvan drie grote spelers intens én crossmediaal verweven zijn met elkaar én met andere mediaspelers,… – tot kritische vragen noopt.

En als ik er dan toch één kritische vraag aan mag toevoegen: in hoeverre kan een mediaveld geloofwaardig pleiten voor een inperking van de openbare omroep, terwijl ze intern de concurrentie kapot convergeert?

_______________________________________________

P.S.: Bloggen is niet mijn werk. Als er dus tussen de soep en de patatten een feitelijke onjuistheid is geslopen in bovenstaande figuur, hoor ik het graag. Er werd hierbij gevraagd naar de brondata. Dit is het werkdocument dat ik gebruikte. De gegevens komen voort uit de hierboven vermelde bronnen.

Aanvulling 1: De figuur is aangepast. Story stond verkeerdelijk bij Sanoma in jaartal 2015. Uiteraard moet dat de Persgroep zijn.

Aanvulling 2: Zoals Stefan in de reactie terecht stelt, kan ik het moeilijk hebben over mediadiversiteit zonder met één woord te reppen over Media21. De insteek van de blogpost lag bij de (evolutie bij de) uitgevers, maar net die exclusieve insteek verraadt dat ook ik reflexmatig in conservatieve termen over het mediaveld denk.

5 thoughts on “25 jaar Vlaamse mediaconvergentie in één (onheilspellende) figuur

  1. mooi gedaan Maarten, er schuilt een Piet Bakker in jou:)

    Dit zou bij de overheden toch een alarmbelletje moeten doen afgaan zodat ze eindelijk eens serieus gaan nadenken over de brede waaier staatssteun (BTW, Bepost, kranten in de klas, goedkope telecom via Belgacom (als dat nog geldt tenminste), Mediacademie,…) die ze aan die tradtionele media geven. De grote jongens krijgen daar steeds meer van, terwijl het eigenlijk gezonde bedrijven zijn die zelfs kapitaal genoeg hebben om in binnen- en buitenland overnames te doen.

  2. Pingback: Het voornemen van een verzuurde blogger: de balans | Maarten is benieuwd

  3. Pingback: Knip + Plak = Online nieuws. Ook bij ommuurde content? | Maarten is benieuwd

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s