Sociale wijk zkt sociaal leven: Mol-Donk

Dit jaar was het cultureel ambassadeurschap binnen de gemeente Mol gewijd aan gehucht Donk. Wat een nieuwe impuls voor het gehucht moest zijn, had meer weg van een laatste eerbetoon. U volgt niet? We verduidelijken.

Gehuchten

Mol is een uitgestrekte gemeente in de Antwerpse Kempen, die twaalf gehuchten telt. Een gehucht houdt het midden tussen een deelgemeente en een wijk. Het is iets ongrijpbaars, moeilijk af te bakenen, maar het zit onmiskenbaar verankerd in de lokale cultuur. Het vormt een deel van je identiteit binnen de Molse gemeentegrenzen en daar komt uiteraard een gezonde portie concurrentie bij kijken. Welk gehucht organiseert de meest foute kermis, de indrukwekkendste fuiven, huisvest de grootste varkens, de tofste scoutsploeg, de scheefste scoutsploeg, enzovoort. Mol-Centrum en Ginderbuiten boksen jaarlijks tegen elkaar op met een eigen lichtstoet (en elk een eigen website uit het Web1.0-tijdperk). Sluis en Rauw zullen tot het einde der tijden bekvechten over de voogdij van het provinciaal domein Zilvermeer (oordeel zelf) en inwoners van de Postelarenweg verschillen sinds mensenheugenis ‘grondig’ van mening over de vraagstelling of de overburen nu in het degelijke Mol-Centrum wonen of bij de boerekes van Achterbos horen. Kortom, het broeit in en tussen de Molse gehuchten.

 

Een sociale woning, de trademark.

 

Vreemde eend

Er zijn natuurlijk een aantal kneusjes en Donk, mijn thuisgehucht, is er zo eentje. Donk is in tegenstelling tot haar zustergehuchten niet historisch gegroeid, maar dankt haar bestaan aan de industriële revoluties. Het gehucht is een artificieel opgetrokken sociale wijk nabij toenmalige werkgevers zoals Electrabel, JMBalmatt, Verlipack en natuurlijk ‘den Atoom’. Dat maakt van Donk een gehucht zonder diepgewortelde tradities, maar met sympathieke, kleurrijke mensen. Ik en mijn vriendjes konden destijds zorgeloos spelen in verkeersluwe straten, nabijgelegen bossen, een verzorgd sportterrein en zelfs een ren met geitjes, die ons oud brood dankbaar oppeuzelden. Een schooltje, een parochie, een kruidenier,… alles was in de buurt. Donk was en is nog steeds een heel mooie, aangename plaats om te wonen. Ondertussen is het een en ander wel veranderd.

 

De koeltoren van de oude koolcentrale, de landmark.

 

Leegloop

Electrabel, JMBalmatt, Verlipack,… allemaal hebben ze hun boeltje gepakt en lieten zes hectaren te saneren industriezone achter*. De kruidenier heeft haar zaak te koop aangeboden, maar vraagt te veel. Gevolg is dat Donkenaars nu voor kleine boodschappen al naar buurgemeente Dessel moeten uitwijken. De parochiewerking is stopgezet, maar de sluiting van de basisschool deed nog veel meer pijn. De schoolpoort bleek als ontmoetingspunt van groot belang om het weinige sociale weefsel, dat er wel degelijk was, te ondersteunen. Er komen nu serviceflats in de plaats. De geitjes zijn verdwenen, de bossen hebben te kampen met sluikstorters (en af en toe een gedoogde drugsdeal) en mijn vriendjes mogen enkel nog op straat onder voorwaarden of na een geslaagde ontwenningskuur. Zelfs de kerstbomenstook, één van de weinige doorwinterde lokale tradities, gaat volgend jaar niet meer door. Dat was nochtans een gezellige bedoening: een paar standjes, een aantal vuurkorven en natuurlijk die gigantische hoop brandende kerstbomen, lekker gevaarlijk dicht bij de Donkse bossen. Zonde.

 

Donks groen, een lapje ondergewaardeerde natuur.

 

Laatste kans

Maar toen kwam het cultureel ambassadeurschap. Elk jaar staat er een Mols gehucht in de kijker en zet deze haar beste beentje voor om alle Mollenaars (zo’n 33.000) te lokken naar haar culturele activiteiten. Na onder meer ‘Hier is Ginderbuiten’, ‘Ezaart draait’ en ‘Gompel Glashelder’ (nog zo’n kneusje) was 2010 het jaar van ‘Donk Sleutelrol’. Een kleine Donkse kern zag in het cultureel ambassadeurschap een (laatste) kans om nieuw leven te blazen in de boel. Of ze daar in geslaagd zijn, is twijfelachtig. Tijdens het Allerheiligenweekend stelden Donkse kunstenaars hun werk tentoon in de kerk, de parochiezaal en het vroegere kleuterschooltje. Ik kon mij niet van de indruk ontdoen dat de meeste jonge artiesten reeds zijn uitgeweken naar grotere steden en dat de ‘blijvenplakkers’… er niet jonger op worden. Tel daar die verlaten kleuterschool bij en de melancholie sloeg in als een bom. Wat een nieuwe impuls voor het gehucht moest zijn, had meer weg van een laatste eerbetoon. De aanwezigen leken dat ook aan te voelen. De terugblik naar wat vroeger was, bleek een dankbaar bindmiddel te zijn die avond. Het was een mooie oefening in nostalgie, maar niet meer dan dat. Niet meer dan een eerbetoon. Maar wel een zeer mooi eerbetoon.

 

Het kanaal, de gemeentegrens.

 

Perfecte timing

Is Donk dan dood? Toen ik op het speelplein van de kleuterschool stond, hoorde ik een rockbandje repeteren in de scoutslokalen wat verderop. De scoutswerking van Mol-Donk draait overigens goed en trekt zelfs jeugd van over de Donkse grenzen aan. Niet dat er hier geen kinderen voorhanden zijn; de Donkse lanen vormen nog steeds het speelterrein voor een kleurrijke bende bengels. Voor de grotere bengels zijn er nog steeds fuiven als Arachnophobia, de M.I.N.-fuif en Nacht van de Kempen, die elk dankbaar gebruik maken van de uitgestrekte sportterreinen. De hockeyclub schijnt trouwens uit zijn voegen te barsten en de andere sportclubs doen het ook goed. Het toneelgezelschap de Kleine Donkse Schouwburg bewijst dan weer dat ook traditionele samenwerkingsverbanden nog steeds levensvatbaar zijn. Natuurlijk heeft Donk te kampen met een paar ongelukkige evoluties, zoals de sluiting van de school, de kruidenierszaak en de plaatselijke industrie. Waarschijnlijk zal het toekomstige Donk er een stuk grijzer uitzien en misschien evolueert het gehucht wel tot een slaapstad. Misschien kan de komst van nieuwe ondernemingen op de gesaneerde Balmatt-site het een en ander veranderen. Donk kan niet terugvallen op historisch gegroeide banden, gebruiken en families (wat het gehucht weliswaar een meer diverse genenpoel oplevert dan pakweg Sluis of Achterbos, maar dat terzijde). Verandering lijkt de enige zekerheid. Daarom is ‘Donk Sleutelrol’ een mooi eerbetoon. Een eerbetoon aan het Donk zoals we het graag hadden, maar zoals het nooit meer zal zijn. Een eerbetoon met een perfecte timing. Donk op een sleutelmoment.

* Wat nu één van de meest asbestvervuilde terreinen in Vlaanderen blijkt te zijn, heb ik samen met mijn klasgenoten mogen inspecteren in het kader van een lokale schooluitstap. Vervolgens moesten we onze ervaringen neerpennen in een verslag, waar ik overigens een nul voor kreeg wegens te laat ingediend. Dat er een nul op mijn rapport stond, was destijds groot nieuws. De asbestvervuiling was dat toen nog niet.

2 thoughts on “Sociale wijk zkt sociaal leven: Mol-Donk

  1. Wat een mooi stukje over ons gehucht : ook mijn man, kinderen en ikzelf waren bij heel wat “momenten” die de club enthousiastelingen heeft georganiseerd. Het blijft eeuwig doodzonde dat de school werd gesloten, nu is de ziel uit ons gehucht. Een dikke pluim voor Jorry en zijn ploeg die zich uit de naad werken om van het Cultureel Ambassadeurschap iets moois te maken.

  2. Mol-Donk is inderdaad, jammer maar helaas aan het doodgaan. Het einde van het schooltje is de fatale klap geweest. Jammer dat het kleuterschooltje niet op een laag pitje kan verder sudderen tot er hier weer meer kindjes wonen. Als ze hier al komen wonen. Wie verhuist er naar een wijk zonder schooltje? Zonder winkel?
    Ik vrees dat we hier over tientallen jaren slechts nog beweging zien van rollators,rolstoelen en om 5 uur een stoet auto’s richting Millegem en co. ’s Zondags zal er ’s namiddags wel wat meer beweging zijn, namelijk van verveelde jonge ouders die met hun kroost het verplichte bezoekje brengen aan hun oma’s en opa’s.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s