RTBF vs. Presse Ecrite: voorsmaakje op een online dilemma

‘t Is boel in medialand, althans in het zuiden. Daar voelen de kranten zich in het nauw gedreven door de RTBF-nieuwssite. Te veel tekst, luidt het. Ook de talrijke reclamebanners op de site zijn een brug te ver en dus spreken de printmedia van concurrentievervalsing. De openbare omroep overschrijdt haar eigen kerntaak en komt zo terecht in het vaarwater van la presse écrite.

Niets nieuws

In de vorige eeuw is de krantensector al vaker in de clinch gegaan met de hippe jongens van de tv. Vaak werd de onvrede verpakt in een betoog over journalistieke kwaliteit, maar de kern van de zaak zat, zoals dat wel vaker is, diep in de portemonnee. De eerste paniek brak uit bij de popularisering van het audiovisuele medium an sich. Televisie was een volledig nieuw platform, waarlangs nieuws kon en zou verspreid worden. De krantensector vreesde een terugval in hun lectoraat. Printjournalisten waren overigens niet de enige, die zich zorgen maakte over een krimpende afzetmarkt. Hollywood voelde haar bioscopen leeglopen in het voordeel van beeldbuisfictie. Een Eureka’tje later en de filmsector verkocht haar producties door aan het kleine scherm. Aan de vooravond van commerciële televisie laaiden de gemoederen een tweede maal op. Deze keer zagen de kranten een hoop advertentie-inkomsten aan hun neus voorbijgaan richting reclameblok, terwijl de eigen dure advertentieruimte dreigde te dalen in waarde. In Vlaanderen gaf men gevolg aan het credo ‘If you can’t beat them, join them’, waardoor nu nog steeds de aandelen van de Vlaamse Mediamaatschappij in handen zijn van twee krantenfamilies*. De recente rel in Wallonië is niet meer dan een voorsmaakje van wat de derde ronde ‘krant versus tv’ zal worden.

‘This town ain’t big enough…’

De digitale revolutie combineert de twee breekpunten, die elk apart in het verleden al voor kopzorgen hebben gezorgd: een krimpende lezersmarkt en een krimpende advertentiemarkt. Op het internet komen de traditionele printmedia en de audiovisuele media mekaar tegen op het slagveld. Beiden zijn gewapend met tekst en video om dezelfde nieuwsconsumenten voor zich te winnen. Daarom irriteert het de Waalse printmedia, wanneer de RTBF zwaar inzet op geschreven bijdragen. In Vlaanderen zorgt het grote audiovisuele aanbod van Deredactie.be voor wrevel. De krantenuitgevers zeggen geen gelijke middelen te hebben om online nieuwsconsumenten aan te trekken. De bezorgdheid om een krimpende lezersmarkt is dus natiebreed. De (volgens mij begrijpelijke) klacht over de advertentieruimte op de RTBF-nieuwssite draait op zijn beurt rond een krimpende advertentiemarkt; iets waarover krantenuitgevers al langer piekeren. Tweemaal betreedt de openbare omroep het speelveld van de geschreven pers, en dat irriteert die laatste mateloos.

De patstelling

De Waalse rel legt twee gevoeligheden bloot, maar drukt nog niet met de vinger op de wonde. Wat we nu zien, is voornamelijk stellinginname voor het grote debat. Deelnemers? Elke mediagroep. Plaats? Internet. Tijdstip? Van zodra de kranten beslissen om hun websites dicht te gooien met paywalls. Zoals gezegd struikelen krantenuitgevers wereldwijd al jaren over een stabiel financieel model voor een digitale wereld. Een mogelijke oplossing is de paywall. Voor de Amerikanen zou 2010 het jaar van de paywall worden, al lijkt het iets langer te duren dan gepland. De grote zwakte van zo’n betaalsysteem is dat alle spelers binnen een markt(segment) moeten meedoen. Anders vluchten nieuwslezers naar een gratis merk binnen die markt. In Vlaanderen zou dus naast de krantensites ook Deredactie.be moeten aanrekenen voor toegang. Dat zal een openbare omroep echter nooit doen. Anderzijds kan een gezamenlijke paywall rond de krantensites nooit werken, als een kwaliteitsmerk als de VRT gratis online content blijft aanbieden. Evenmin kan de openbare omroep een alomtegenwoordig mediaplatform als het internet verlaten. En de commerciële nieuwsbedrijven kunnen zich geen online terugtrekking veroorloven omwille van economische motieven zoals klantenbinding. Ziedaar de patstelling. Beide partijen zijn veroordeeld tot online nieuwsproductie, maar hun modi operandi zijn onverenigbaar. De sector is zich bewust van het dilemma en voert reeds gesprekken, wat tot voorzichtig optimisme stemt. Zeer voorzichtig optimisme weliswaar, want de huidige omstandigheden ontlokken bij ondergetekende een zoete nostalgie naar de twintigste eeuw; een sentiment dat menig journalist vast wel eens overvalt. Niet geheel onbegrijpelijk.

*In het huidige medialandschap produceren vijf grote mediagroepen content voor verschillende mediaplatformen. ‘Krantenfamilie’ is daarom een beetje achterhaald.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s