Bepaalde organisaties en individuen hebben goed opgelet ten tijde van Camping 16 en Niet in onze naam. Op Twitter en Facebook lijkt het pensioenen/stakingsdebat reeds gevoerd, mede dankzij websites als www.wijstakenniet.be, www.degevolgen.be, www.reizigersprotest.be, Open brief aan de staker en het antwoord Open brief aan de niet-staker. Maar is het pleit dan al online beslecht? Twee kanttekeningen.
Vertekening door de gebruikers
Toen www.degevolgen.be de grote Twitterfamilie bereikte, werd de ACV-website haast unisono met de grond gelijk gemaakt. Ook over de nationale staking klonk er voornamelijk één geluid. Laat je echter niet van de wijs brengen door al dat gekwetter: Twitteraars (doorgaans hoogopgeleide en ondernemende lui) en vakbondsmilitanten vertonen vermoedelijk zeer weinig overlap. Breder gesteld: de demografie van het Vlaamse Twitterland is geen afspiegeling van de Vlaamse bevolking, laat staan haar brede scala aan opinies. Net zomin Humo’s Poppoll een nationaal referendum is.
Vertekening door de producenten
UNIZO en het ACV lanceerden elk een gelegenheidswebsite, beiden vormelijk sterk geïnspireerd op de volksprotestsites van het voorjaar. Individuen kunnen eveneens een website op poten zetten om hun mening te ventileren. Ook hier mogen we er niet van uitgaan dat elke bevolkingsgroep, en zo ook elke mening, evenveel toegang heeft tot de nodige tools. Belangrijker nu dan fysieke toegang is dat niet iedereen over dezelfde vaardigheden beschikt om die tools correct in te zetten; dit heet in de communicatiewetenschap de digitale kloof van de tweede orde. Het Reizigersprotest is opgestart door Bjorn Claes, de zelfstandige achter Nogun Communication Design. Koen Galle die een open brief publiceerde, is actief bij www.22tracks.com en noemt zichzelf ook freelancer. Thomas Stroobants, die te voet van Gent naar Alken wandelde en daarover verslag uitbracht op Facebook, is een student architectuur. Ik acht de kans klein dat er achter de ‘We zijn het beu’-twibbon een stoere staalarbeider schuilt. Digitale geletterdheid zou wel eens gepaard kunnen gaan met specifieke opvattingen over de samenleving. In de twintigste eeuw heette zoiets nog een ideologie.
Vertekening door het eigen netwerk
Les Communicatiewetenschap voor het eerste jaar: mensen gaan om met elkaars gelijken. Deze mensen staan met elkaar in verbinding in netwerken. Zo worden dezelfde meningen vaker wel dan niet breed gedragen binnen hetzelfde netwerk. Aangezien deze netwerken nu bijzonder zichtbaar zijn geworden in de vorm van Facebook en co, kan het wel eens lijken dat iedereen die je kent het met je eens is. Mensen neigen vervolgens hun eigen netwerk te gebruiken als steekproef voor de rest van de samenleving:”De kans is klein dat er veel mensen anders denken dan mij, want ik ben nog niemand tegengekomen met een andere mening.” Komt daarbij dat de weinige dissidenten al heel dapper moeten rebelleren om tegen de hoofdstroom in te gaan. Hoe meer dissidenten zwijgen, hoe sterker de hoofdstroom. Dit heet in de communicatiewetenschap de zwijgspiraal. Bovendien zijn Facebook en consorten zodanig ingesteld dat je krijgt wat je wilt. Zo lijkt iedereen in mijn Facebook tegen de nationale stakingen te zijn, behalve dan mijn voormalige, marxistisch geïnspireerde buurjongen (dag, Jo).
Daarom…
Wees waakzaam als nieuwsorganisaties het internet als barometer gebruiken voor maatschappelijke draagvlakken. Wat we zien, horen en zeggen op het vrije, open, gelijkmakende web is niet immuun tegen sociale ongelijkheid of tegen de menselijke reflex tot navelstaarderij.
Mooi Maarten (behalve dan de sgrijvfauten, maar die maken zelfs communicatiewetenschappers
).
Ik mis in je analyse misschien wel nog iets anders dat ik zelf juist heel boeiend vind. Het is door dit digitale anti-geweld (en dat is inderdaad ook zwaar vertekend) dat je als burger eindelijk ook eens een beeld krijgt van de tegenpartij. Typisch aan een staking is dat alleen wie meedoet echt opvalt. Wie tegen de staking is, gaat anoniem werken of blijft nog anoniemer thuis. Dat is niet onbelangrijk. Waarom? Les sociale psychologie:
Mensen conformeren wel eens, maar er zijn twee soorten van conformisme: een normatieve (eerder kwalijke) variant en een informationele (eerder adaptieve) variant. Wanneer je niet juist weet wat te doen, bv. staken of niet, kijk je ook om je heen om te zien wat anderen doen. En daar treedt dan die informationele beïnvloeding op.
Als het enige manifest observeerbare gedrag dat van de stakers is, dan kan dat onterecht zorgen voor een grotere steun aan de stakingsbewegin. Als je, zoals nu het geval, niet ver moet kijken om manifest anti-getweet of anti-gesmoelenboek of wat dan ook te vinden, dan kan dat de twijfelaars ook in die richting doen denken.
Dank u voor de aanvulling, geïnspireerd vanuit de sociale psychologie! In tussentijd ga ik nederig op zoek naar die verrekte taalfouten. Heb ik je trouwens al verteld dat ik een paper ga presenteren op http://www.etmaal2012.eu over taalfouten in het nieuws en geloofwaardigheid?
Niet dat ik zelf zo goed schrijf, maar ik denk dat ik er hier en daar nog een heb ontdekt, een schrijffout dan
.
… anders denken dan IK
… tegen sociale ongelijkheid NOCH tegen de menselijke… (maar denk dat of ook wel kan)
Verder wel een mooi geschreven tekst en erg terechte opmerking van Tim Smits.
‘Just is just’
. Ik moet mijn teksten maar beter nakijken voordat ik ze online smijt. Hoe kan ik anders zelf de taalnazi uithangen, stenen en zondes indachtig… Anders gezegd: bedankt 
.
Pingback: De nationale staking heeft 3 communicatieproblemen « Maarten is benieuwd